OBP Nedir? Nasıl Hesaplanır? (2026)

OBP Nedir?

Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP), lise diploma notunun (100 üzerinden) 5 ile çarpılmasıyla elde edilen 250–500 aralığındaki puandır. ÖSYM bu puanı 0,12 katsayısıyla çarpar ve sonucu yerleştirme puanına ekler. Böylece lisedeki dört yıllık akademik performansın, üniversite yerleştirmesinde 30 ile 60 puan arasında doğrudan karşılığı olur.

OBP'yi ÖSYM, okul kayıtlarından otomatik alır; senin hesaplayıp bildirmen gerekmez. Formülü bilmek ise hedef belirlerken gerçekçi olmanı sağlar: diploma notundaki her 10 puanlık fark, yerleştirme puanına 6 puan yansır.

OBP Formülü ve Çalışılmış Örnek

OBP iki formülle hesaplanır: önce diploma notu 5 ile çarpılır, sonra sonuç 0,12 ile çarpılarak yerleştirme puanına eklenir.

OBP = Diploma Notu × 5
Okuldan gelen puan = OBP × 0,12
Yerleştirme puanı = Sınav puanı + (OBP × 0,12)

Diploma notu 82 olan bir aday için hesap şöyledir:

1. OBP bulunur: 82 × 5 = 410
2. Katkı bulunur: 410 × 0,12 = 49,2 puan
3. Yorumu: bu aday, sınav puanına 49,2 puan eklenmiş hâliyle yerleştirmede yarışır.

İnternetteki bazı sayfalar bu formülü yanlış yazıyor. "Lise notu %60, TYT %40, AYT %60" gibi karışık oranlar veya "diploma notu × 0,6" ifadeleri güncel ÖSYM kılavuzundaki hesapla uyuşmaz. Doğru hesap yukarıdaki iki adımdır: önce × 5, sonra × 0,12.

Diploma notu 50'nin altında olan adayların notu 50 olarak alınır; bu yüzden en düşük OBP 250, en düşük katkı 30 puandır.

Bir de kavram karışıklığına dikkat: OBP her zaman Ortaöğretim Başarı Puanı demektir. LGS'de kullanılan ortaokul yıl sonu notlarıyla hesaplanan puan farklı bir sistemdir; ikisini birbirine karıştırma.

Kırık OBP Nedir?

Kırık OBP, bir önceki yıl bir yükseköğretim programına yerleşen adayın ertesi yıl OBP katsayısının yarıya (0,06'ya) düşmesidir. Bu, öğrenciler arasında kullanılan bir tabirdir; ÖSYM kılavuzlarında "kırık OBP" ifadesi geçmez, kural katsayı üzerinden yazılır.

Örnek: diploma notu 100 olan bir aday normalde 60 puan katkı alırken (500 × 0,12), kırık OBP durumunda 30 puan alır (500 × 0,06). Aradaki 30 puanlık fark, orta sıralama bantlarında on binlerce sıra anlamına gelebilir.

Kuralın sınırları nettir ve çoğu adayın sandığından dardır:

• Sadece yerleşenler etkilenir. Tercih yapıp yerleşemeyenlerin katsayısı değişmez.
• Kayıt yaptırıp yaptırmaman fark etmez. Yerleşme işlemi tek başına katsayıyı düşürür.
• Açıköğretim veya özel yetenek sınavıyla yerleşme de katsayıyı düşürür.
• Mezuna kalmak katsayıyı düşürmez. Sınava girmemek veya tercih yapmamak cezalandırılmaz.
• Etki tek yıllıktır: yerleşilen yılın ertesi yılındaki sınavda uygulanır.

Bu yüzden tercih listene yalnızca gerçekten okumak istediğin programları yazmalısın.

Kırık OBP'den kaçınmanın tek yolu, yerleşmek istemediğin programı listene yazmamaktır. "Yedek olsun" diye yazdığın bir bölüm gelirse, ertesi yıl katsayının yarıya düşer. Kararsızsan boş tercih yap; yerleşmemek, yanlış yerleşmekten iyidir.

Diploma Notu Nasıl Oluşur?

Diploma notu, 9., 10., 11. ve 12. sınıf yıl sonu başarı puanlarının ortalamasıdır. Her yılın yıl sonu notu, o yıldaki ders notlarının ağırlıklı ortalamasıyla bulunur; dört yılın ortalaması diploma notunu verir.

Bu yüzden OBP, son sınıfta değil lisenin ilk gününde şekillenmeye başlar. 9. sınıftaki düşük notlar, 12. sınıfta telafi edilemez bir açık bırakır; çünkü diploma notu dört yılın tamamını eşit sayar. OBP'yi ciddiye alan öğrenci, lise boyunca not ortalamasını korur.

Açık öğretim lisesi öğrencilerinin diploma notu da aynı mantıkla hesaplanır ve OBP'leri yerleştirmede aynen kullanılır.

OBP ile İlgili 3 Yaygın Yanlış

OBP konusunda 3 yanlış inanış çok yaygındır; üçü de tercihlerde pahalıya patlayabilir.

1. "OBP'yi benim hesaplayıp bildirmem gerekir." Yanlış. ÖSYM diploma notunu okul kayıtlarından alır ve hesabı kendisi yapar. Senin yapman gereken tek şey, e-Okul'daki notlarının doğru işlendiğini kontrol etmektir.
2. "Kırık OBP, okul puanımın tamamen silinmesi demek." Yanlış. Kırık OBP'de puan silinmez; katsayı 0,12'den 0,06'ya düşer. Diploma notu 90 olan aday 54 puan yerine 27 puan katkı alır — kayıp büyüktür ama puan sıfırlanmaz.
3. "Diploma notum düşükse hiç şansım yok." Yanlış. Diploma notu 70 ile 90 arasındaki fark 12 yerleştirme puanıdır ve bu fark yaklaşık 3-4 TYT netiyle kapatılabilir. Net artışı, OBP açığını kapatmanın en gerçekçi yoludur.

OBP'nin Yerleştirmeye Etkisi

OBP katkısı, sınav puanına doğrudan eklenir ve tüm puan türlerinde aynı şekilde işler. Yerleştirme puanı formülü şöyledir:

Yerleştirme Puanı = (TYT Ham Puan × 0,40) + (AYT/YDT Ham Puan × 0,60) + (OBP × 0,12)

Pratik karşılığı basittir: diploma notundaki her 10 puanlık fark, yerleştirme puanına 6 puan yansır. Diploma notu 70 olan aday 42 puan, 90 olan aday 54 puan katkı alır; aradaki 12 puanlık fark sıralamada belirleyici olabilir.

Kıyaslama yapalım: diploma notu 75 olan aday 45 puan katkı alır (375 × 0,12); diploma notu 95 olan aday 57 puan alır (475 × 0,12).

İki aday aynı sınav puanını alsa bile yerleştirmede aralarında 12 puan fark olur. Bu fark, orta sıralama bantlarında on binlerce sıra anlamına gelebilir.

Okul birincilerine ayrılan kontenjanlar ek bir avantaj sağlar; detaylar her yıl YKS kılavuzunda açıklanır. Kendi OBP katkını hızlıca bulmak için OBP hesaplama aracını kullanabilirsin.

Sınırlamalar

OBP katsayıları ÖSYM kılavuzlarıyla belirlenir; bu sayfadaki kurallar 2026 kılavuzuna göredir. 2027'de bir değişiklik olursa sayfa güncellenecek.

Buradaki örnekler bilgilendirme amaçlıdır; resmî hesaplamayı ÖSYM, okul kayıtlarındaki diploma notun üzerinden yapar. Okul birinciliği ve benzeri özel durumlar kılavuzdaki özel hükümlere tabidir.

Sık Sorulan Sorular

OBP nedir?

OBP, Ortaöğretim Başarı Puanı'nın kısaltmasıdır. Lise diploma notunun (100 üzerinden) 5 ile çarpılmasıyla elde edilen 250-500 aralığındaki puandır. ÖSYM bu puanın %12'sini sınav puanına ekleyerek yerleştirme puanını oluşturur.

OBP nasıl hesaplanır?

OBP iki adımda hesaplanır: önce diploma notu 5 ile çarpılır (örneğin 82 × 5 = 410), sonra bu değer 0,12 katsayısıyla çarpılarak yerleştirme puanına eklenir (410 × 0,12 = 49,2 puan). Hesaplamayı ÖSYM, okul kayıtlarından otomatik yapar.

Kırık OBP nedir, ne zaman uygulanır?

Kırık OBP, bir önceki yıl bir yükseköğretim programına yerleşen adayın ertesi yıl OBP katsayısının yarıya (0,06'ya) düşmesidir. Sadece yerleşen adayları etkiler; kayıt yaptırıp yaptırmaman fark etmez. Tercih yapıp yerleşemeyenlerde ve mezuna kalanlarda katsayı değişmez.

Tercih yapıp yerleşemezsem OBP'm düşer mi?

Hayır. Tercih yapıp hiçbir programa yerleşemeyen adayların OBP katsayısı değişmez; sonraki yıl yine 0,12 ile hesaplanır. Katsayı düşüşü yalnızca 'yerleşme' durumunda olur, 'tercih yapma' durumunda değil.

Mezuna kalınca OBP düşer mi?

Hayır. Mezuna kalmak, sınava girmemek veya tercih yapmamak OBP katsayısını etkilemez. Sonraki yıl sınava girdiğinde OBP'n yine 0,12 katsayısıyla hesaplanır.

OBP en fazla kaç puan getirir?

En fazla 60 puan getirir; bu, diploma notu 100 olan aday içindir (500 × 0,12). En düşük katkı 30 puandır (diploma notu 50 olan aday için). İki aday arasındaki en büyük OBP farkı 30 puandır.

OBP'yi kim hesaplar, benim bildirmem gerekir mi?

Hesaplamayı ÖSYM yapar. Diploma notun okul kayıtlarından otomatik alınır; senin hesaplayıp bildirmen gerekmez. Formülü bilmek ise hedef belirlerken gerçekçi olmanı sağlar.

Açık lise mezunlarında OBP nasıl hesaplanır?

Aynı formülle hesaplanır: diploma notu 5 ile çarpılarak OBP bulunur, 0,12 katsayısıyla yerleştirme puanına eklenir. Açık öğretim lisesi diploma notu da 100 üzerinden değerlendirilir; örgün eğitimden farkı yoktur.